اصطلاح آموزش و پرورش استثنایی برای کودکان استثنایی عبارت از ایجاد تغییرات و اصلاحات لازم در برنامه های عادی آموزش و پرورش و برنامه ریزی آموزشی متناسب به ویژگی های فردی ، اتخاذ روش و شیوه های خاص تربیتی ، تهیه ی وسایل و لوازم ویژه برای کمک به کودکان استثنایی است ،

به گونه ای که هرکس به فراخور ویژگی های ذهنی  و جسمی خود به حد اکثر توانایی ها و استعداد های بالقوه ی خویش نایل آید . در واقع آموزش استثنایی یک نظام آموزشی بالینی است که هدفش توجه به توانایی های کودک استثنایی است ، نه ناتوانی های او . به عبارت دیگر ، آموزش و پرورش استثنایی بیان گر توسعه و پیشرفت حرفه ای و تخصصی در ارزیابی و تشخیص نیاز ها و       قابلیت های فردی و ارائه ی برنامه ی آموزش انفرادی است همان گونه که یکی از اهداف مهم آموزش و پرورش با توجه به تفاوت های برونی و درونی کودکان و بالطبع آموزس انفرادی است ، آموزش و پرورش استثنایی نیز برداشتن گامی بلند در این جهت به شمار می رود در واقع ، برخلاف آنچه عمدتاَ در اذهان تداعی می شود ، آموزش وپرورش استثنایی لزوماَ به معنای جداسازی و انتقال کودک از مدرسه عادی به مدرسه ی استثنایی نیست ، بلکه آموزش استثنایی برنامه ای تنظیم شده بر اساس ارزیابی های مستمر و جامع برای کودک ، از تولد تا پایان زندگی وهمراه با خانواده ، مدرسه و اجتماع است .

      در جوامع مختلف ، چگونگی برخورد ، تفکر ، نگرش و دید انسان ها نسبت به مسئله ی کودکان استثنایی به ویژه کودکانی که دچار اشکالات مشخص شده ی ذهنی و جسمی هستند ، بستگی به شرایط و آگاهی های اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی ، مذهبی و اخلاقی مردم آن جامعه دارد . اما به طور کلی از نقطه نظر تاریخی ، بشر از سه مرحله ی فکری متفاوت نسبت به این کودکان گذشته است. در مرحله ی اول این قبیل کودکان یا به راه های مختلف از بین برده می شدند یا از اجتماع طرد       می گشتند ، درمرحله ی دوم به این گروه با دید ترحم و حمایت می نگریستند و در مرحله ی سوم یعنی در سال های اخیر ، پذیرفتن کودکان استثنایی در جامعه در کنار دیگر کودکان و استفاده از        توانایی های آنان تا آنجا که امکان پذیر باشد ، مطرح گردیده است .  این تفکر که کودکان استثنایی نیز همانند سایر دانش آموزان نیاز به آموزش و پرورش در محیطی عادی و همراه با همسالان سالم خود را دارند ، بسیار جدید است . باید در نظر داشت که کودکان استثنایی قبل از اینکه استثنایی باشند ، بشرند و احتیاجاتی نظیر سایر افراد بشر دارند .

         قوانین باید به گونه ای تهیه و تنظیم شوند که آموزش و پرورش برای تمام کودکان امکان پذیر و مجانی باشد . دانش آموزان استثنایی نیز نباید از این قوانین مستثنی باشند زیرا آنان نیز مانند سایر دانش آموزان به آموزش و پرورشی در خور توانایی ها و نیاز هایشان احتیاج دارند . این آموزش و پرورش باید امکانات را به گونه ای فراهم آورد تا هریک از دانش آموزان اعم از استثنایی یا عادی بتواند به حد اکثر رشد ذهنی و جسمی خویش که امکان دارد برسد . تربیت دانش آموزان استثنایی ، به مربیا ن ومشاوران ورزیده و آشنا با دشواری های اینگونه شاگردان احتیاج دارد . و اولیای اینگونه کودکان هم نباید از وظایف ومسئولیت های خود چشم پوشی کنند .